Liselotte van Leest

Als het mogelijk was, zou Catherine Parr zeker haar verhaal nu mogen doen in een of ander vrouwenblad. Oprah zou haar snikkend een tissue onder haar neus hebben geschoven en Yvonne Kroonenberg zou moeten toegeven dat er eigenlijk niets mis is met een zappende man op de bank. Catherine Parr trouwde namelijk in 1543 de beruchte koning van Engeland, Hendrik VIII. Het relaas van haar koninklijke echtgenoot, die koste wat kost een mannelijke troonopvolger wilde, is wellicht een van de meest opmerkelijke verhalen in de geschiedenis van West-Europa.  

Het klinkt als een sprookje: trouwen met een knappe koning. Hendrik VIII werd niet alleen aantrekkelijk bevonden, hij was ook nog eens atletisch gebouwd en sportte graag. Bovendien interesseerde Hendrik zich voor wetenschap en kunst en componeerde hij muziek. Toen hij na de dood van zijn oudste broer, Prins Arthur van Wales, troonopvolger werd, was Hendrik direct erg populair onder het volk. Maar bij de koning thuis ging het er minder sprookjesachtig aan toe. 

De eerste van de zes

De eerste ‘geluksvogel’, die met de aantrekkelijke Hendrik in het huwelijksbootje stapte, was de weduwe van zijn eigen broer; de Spaanse Prinses Catharina van Aragon. Het huwelijk werd gearrangeerd door Hendriks vader, om zo na het overlijden van Arthur de royale bruidsschat van de Spaanse Kroon te behouden. Zo romantisch als dat klinkt, zo liefdevol was het huwelijk. Hendrik ging aan de lopende band vreemd en Catherina diende louter als broedmachine die een zoon voort moest brengen. Want, zo beredeneerde de grootste rokkenjager van Engeland, een vrouwelijke opvolger zou het land aan gort helpen. ‘Alleen een man is in staat zijn om het Britse koninkrijk staande te houden.’

Toestemming van de paus 

Na de geboorte van hun dochter Maria Tudor lukte het niet nog een gezond kind op de wereld te zetten. Dit leidde tot grote woede bij Hendrik. De kans dat Catherina hem nog een zoon zou schenken werd steeds kleiner. Inmiddels had Hendrik een oogje laten vallen op een van de hofdames (en de zus van zijn maîtresse!), Anna Boleyn. In haar zag hij een kans op een mannelijke erfgenaam. Maar om met Anna een officiële erfgenaam op de wereld te zetten, diende hij wel met haar in het huwelijksbootje te stappen. En daar knelde de schoen. Hij was immers getrouwd met Catherina van Aragon. Alleen met toestemming van de paus kon Hendrik van haar scheiden. Maar Catherina’s neef Karel V, keizer van het Heilige Roomse Rijk, had veel macht in het Vaticaan. De paus zou Koning Hendrik VIII nooit tegemoet komen, zonder Karel V tegen zich in het harnas te jagen.

Scheiden

Ondertussen dreef Anna, met haar hard to get-spelletjes, de verliefde koning tot wanhoop. Hendrik deed nog verwoede pogingen bij de paus om zijn huwelijk nietig te verklaren, door te beweren dat de echtverbintenis met Catherina niet rechtsgeldig zou zijn. Zij was de weduwe van zijn broer, dus zou het om incest gaan en bovendien voldeed Catherina niet aan haar huwelijkse plichten omdat zij hem geen zoon schonk. De paus wuifde alles weg, Hendrik was kansloos in Rome. Toen Anna eindelijk op zijn avances inging en zwanger raakte, nam hij een van de meest radicale beslissingen die Engeland tot op de dag van vandaag tekent: koning Hendrik VIII brak in 1534 met de Katholieke Kerk en benoemde zichzelf tot hoofd van de Anglicaanse Kerk. Deze Kerk, de belangrijkste van Engeland, zou uiteindelijk een stroming vormen die het midden houdt tussen het katholicisme en protestantisme.  
Door zijn benoeming als hoofd van de Anglicaanse Kerk, had Hendrik VIII een ijzersterke troef in handen. Als politiek en religieus leider was hij volledig onschendbaar. Iedereen die zich tegen hem keerde, werd gezien als verrader van de troon én het geloof. De straffen die daarop stonden waren hoog. Catherina van Aragon werd verbannen van het hof en opgesloten in een klooster. Niets of niemand stond de hem nu nog in de weg om officieel met de jonge Anna Boleyn te trouwen. 

Kopje kleiner

Het lukte echter ook de jonge Anna niet om het land een mannelijke troonopvolger te schenken. Nadat ze bevallen was van haar dochter, de latere Koningin Elizabeth I, volgde de ene na de andere miskraam. Anna had zich in haar jaren aan het hof niet geliefd gemaakt en al gauw begonnen de roddels dat zij verschillende minnaars eropna hield. Dit was voor Hendrik geen ongunstige situatie: ze was als broedmachine waardeloos gebleken en de koning had zich alweer in de armen van de volgende huwelijkskandidaat geworpen. Hij maakte Anna, zonder weerwoord en zonder hard bewijs, en public letterlijk een kopje kleiner.

Nog vier te gaan

Na de onthoofding van Anna was Hendriks nieuwe vrouw, Jane Seymour, aan de beurt om een mannelijke nakomer te baren. Zij slaagde er zowaar in een gezonde zoon ter wereld te brengen, die ook nog eens in leven bleef. Zelf overleefde Jane het kraambed niet. Erg rouwig was Hendrik daar niet om. Ondanks dat ze een jongen had gebaard was zijn liefde voor haar niet bijster groot.

MEER ZONEN

Nu Hendrik eindelijk een ‘echte’ erfgenaam had, wil dat nog niet zeggen dat hij tevreden was. Hij wilde nog meer zonen om de Engelse Troon veilig te stellen. In de hoop op meer jongens (en om politieke redenen) trouwde hij Anna van Kleef. Dit liefdeloze huwelijk hield echter niet lang stand en Hendrik liet zich al binnen zes maanden weer van haar scheiden. Hij had zijn hart namelijk wederom verloren aan een van de hofdames, ditmaal het bloedmooie en piepjonge nichtje van Anne Boleyn, Catherine Howard. Zijn negentienjarige echtgenote bracht haar tijd liever door met mannen van haar eigen leeftijd dan met de beruchte koning, die inmiddels al tegen de vijftig liep. Ze hield er zelfs verschillende minnaars op na. Maar daar waar Hendrik VIII van de een naar de andere minnares hopte, was het voor zijn vrouwen ten strengste verboden om overspel te plegen. Om deze reden werd Catherine Howard, net als haar nicht, naar het schavot gewezen door haar eigen man.

Mijn vieze, vette, vervelende echtgenoot

Van het sprookje van de knappe koning was niks meer over. Hendrik stond bekend als een liefdeloze, wrede en egoïstische man. Ook zijn schoonheid had de tand des tijds niet doorstaan. Hendrik at en dronk veel te veel. Zijn eens zo atletische lichaam woog nu 180 kg. Weinig vrouwen waren happig om met de gevreesde koning in het huwelijk te treden. Maar helaas had Catherine Parr weinig in te brengen. Nadat Hendrik VIII kennis had gemaakt met Catherine, liet hij haar niet meer met rust. Ze kon niets anders dan het huwelijksaanzoek van de dominante en tirannieke koning accepteren. Maar de rol als echtgenote vervulde ze met glans: Catherine zorgde ervoor dat het contact tussen Hendrik met zijn kinderen werd hersteld en ze bekommerde zich over de opvoeding van de prins en de prinsessen. Dankzij Catherine werden zijn dochters teruggeplaatst in de lijn van troonopvolging, waardoor ze een stempel heeft gedrukt op de Engelse geschiedenis. Na vier jaar huwelijk stierf Hendrik VIII, nadat Catherine hem als een trouw echtgenote op zijn ziekbed had verzorgd.

Arme Hendrik

Toch valt er voor Hendrik nog wel iets te zeggen. Historicus Suzannah Lipscomb bracht in 2009 het boek 1536. The year that changed Henry VIII uit. Hierin beweert ze dat het wrede gedrag van Hendrik VIII te maken heeft gehad met een ongeluk tijdens een paardenrace, dat hij ternauwernood overleefde. Hierbij zou hij een hersenbeschadiging hebben opgelopen, waardoor zijn gedrag veranderde. Na dit ongeluk kreeg hij waanbeelden en werd hij almaar agressiever en dominanter. Wellicht veranderde dit ongeluk het Britse koningshuis voorgoed.

Dit artikel is gepubliceerd op 15 Oktober 2012 op oudnieuws.net